Darren England dem na ci xol yëgël ji bu gëna am solo ci referi yi ci football — te bi mu jëm feeñ ak ak, dañu ko yëgël ak ci referi yi gëna am njëkk ci Premier League.

Ci wiyu Octobre 2023, England dafay def liggéey yu referi bi (VAR) ci match bi bu tolloo Tottenham Hotspur ak Liverpool FC. Luis Diaz def gol bi ngir Liverpool FC, waaye gol bi dañ ko dëgëral ne offside la. Bi ngeen xool images yi VAR, ñu xoolu polele ne Diaz offside du ko, England wax na «check complete,» moo tax ab aar bi bu baax du des.

«Yoonu waxtu bi bees rekk moo tax ngeen dem ci suuf. Ci suuf ci tous les cas,» England wax na ci BBC Sport.

Yoon wi yagg te doy ci dëkk bi

Nattu bi jëm na léegi ak dëgër. Xibaarum jurnaal, rediyo, ak réseaux sociaux ñëw jëm loolu ci fan wéy yi. Fotogaraaf yi dañu jiital xam-xam ba ci kanam yu dëkk jangandoo yu doom yu jigeen ji, te ñu jël fotooy kër gi ci Facebook ya jabar ji.

«Loolu am na njëkk ci mbooloo am,» mu ne. «Loolu am na njëkk ci yaw ñu des, du referi rekk, waay nit.»

Dañu lool England léegi ci liste ya referi yi Premier League ba léegi. Dëkk na yu bari ñëtt (3) ba mu topp ci match bu Premier League, ak yu bari juróom ak fukk (6) ba mu dellu ci xëbëx VAR bi ci Premier League. Dañu ko yawleel ci ko am am, referi bu mag Michael Oliver am nanu ci am nanu ci match ñaar ya FA Cup ci kaw yoon wi.

«Liggéeyal naa lu bari ak un psychologue du sport,» mu ne. «Ndimbal bi — du Pro Ref rekk, waaye ci kaw ñëw mbooloo ak xarit yi — moo def noppi ci àddina bi.»

England xam xam ne boppam bi ambiance ya jëmaarkat yi des des xanaa ci yoon wi match bi, referi yi dee ngi xam kenn wax rekk bu yéene ci casque yi, moo tax dafay wax ay «lassitude mentale» bu dees.

«Bi match bi doon yagg, das naa di xool lu bari ba maanaam. Waxtu dëkkar ngeen jëm feeñ ci xëbëx bi yaw, waxtu la yëgël fanaan,» mu ne.

Dellu bi ci kaw bu gëna mag

Referi bi bu am fukk ak juróom (40) fan ci South Yorkshire dem na jëm yokk ci lu barr dëkk. Ci 2026, England jox na ko match yi gëna am solo ci football yu Angleterre, am ci dagg yi Manchester City ci Chelsea 1-0 ci finale ya FA Cup ci Wembley.

«Loolu moo tax am ci mbeggeel bu mag, li gëna màgg ci kaw bi ma def referi,» mu ne.

Bu kanam bi saison bi, England am nanu ci VAR ci ab aar bi waxal «appel VAR bu gëna am solo» — bi dañu lool gol ya égalisation ya West Ham United ci waxtu bi ma xam xam ngir Arsenal ba léegi seetaat ñëw. Wax na ne «am na am ci biir am» di xool solo bi aar bi, waaye «dem na ndank» ca yëpp.

Ci Talaata, England am na ab étape bu soppiku, dañ ko taxawal VAR ci UEFA Champions League ci yëgël yëgël, bi Galatasaray dañuy fatt ak Stuttgart.

Ñemeku ci Loughborough

Litatoli ya dellu bi di reere ci liste ya match rekk. Ci camp ya formation ya referi yi ci Université ya Loughborough, Hugh Dallas, directeur ya Professional Referee Group, dañu jëm jogal session ngir wëy England ci kanam ñëp, dañ ko xëccati ne dafa «woon role model.» England, oome bi ma dem soxor match yi ci 100 ya ligue ya likoló, am na loxo yi dëkk ci xarit yi ak jox na ko benn boîte souvenir ak médaille ya Premier League.

England xam na ne gëm bi ci referi yi xamul ñëttaliku bees ba — xanaa ci jurnaliste yi, fans yi ci internet, walla baay yi ak yaay yi bëgg bëgg nañu xool. Soppi na ne du am réseaux sociaux dara.

«Dinga gérer waxtu bi bu des ci mu and, mëna xam ne du la mëna jëlal football ci biir am,» mu ne. «Ci aar bi ci match ya Liverpool-Tottenham loolu yëpp, def naa ay aar yi bari ci biir am ñëp ñu dëgg.»