Xuttu-xuttu ak VAR dafa mel ni askan wii la fa am ci Premier League, waaye FIFA World Cup 2026 daanee ak yem bu bare lool ci bépp lu xam-xam ak maamuuji vidéo yi. Tànkaalem bu dëkk aji bind ci jëf bi ak ci jaambur ji am na — waaye su ngay xoolal data yi ci loxo bu xaw, danga dem dëkku ay mbir yi metti yi xuttan xam-xam yi.

Ci dëkku ay dëkku bu bare, xuttu-xuttu bu dëkku

Tëy lañu nekk ci yem bu bare ci FIFA World Cup 2026, arbitres yi dañuy dugg ci VAR bu bare koleka ci Premier League ci atum bi wees. Premier League daanee taux bi dëkk lool ci Europe ci VAR ci 0.29 ci match. Ci Kup bu Asamaan 2022 Qatar, réew mooy 0.41 ci match; ci tournament bii, dafa doy ci 0.33 — waaye dafay dëkke torop ci ligue anglaise bi.

UEFA Champions League, ci benna xëtu, di 0.47 ci dëkk ci match ci atum bi wees — jëm ak benn ci match yu ñaar. Ci bayil xam-xam yi boroom arbitre bi dinaa dem ci écran bi ci bàkk bi, FIFA World Cup 2026 ak Premier League dañu am 0.15 ci match — jëm ak xam-xam. Champions League dafa dox ci 0.36, ci kanam bi ñaar yëp.

Fautes yu dëkku, rythme bu xaw

Filosoofi bi di yettaliku ngir yëgle mbooloo bii mooy ta Pierluigi Collina, boroom arbitres yi ci FIFA. Collina bëgg na ñu xoolal foot bi ngir sport bu dëkk bi, fi ku am faute du ko tukk-tukk, te di jaaxle match yi ci rythme bu xaw. Data yi di dëgg ko: nomburu fautes ci match dafay doy ñëwëñ ci 27 ci Kup bu Asamaan 2018, ci 25 ci Qatar, ak siiku ci 21.7 ci FIFA World Cup 2026 — jëm ak 21.6 ci Premier League ci atum bi wees. Cartons jaunes dañu nekk ci 2.4 ci match, sellal ci Kup bu Asamaan benn ak competition bu dëkk bu mag.

Bokeli ya Collina dafa siiw: su tee takkam bi ci faute bi ca bàkk bi dofee, takkam bi ci VAR ci dëkk ci dafay dofee ak yë. Demandes penalti ci match Scotland ak Morocco — fi am John McGinn ak Scott McTominay — dañu yébboon ngir la misaalu ci demande yu dëgëër waaye xaw na lool ci takkam bi Collina bindoon.

Lu tax VAR di xam neex koleka?

Njëgël mooy mbir bi mu gën ci dëkkale. Collina di ubbi ni ofisye vidéo yi dafay def maamuuj yu gaaw ak yu dëgëër, du dëgg-dëgg ci montre ci slow-motion. Njëkleel yi di xam-xam poleel; buur-buur ci xoolat dafay gën ci muñ. Résultat bi mooy revus yi dafa bu ndaw bu bare, xet fi di am ci maamuuj yu ci jën-ñëw lokara ti carton rouge bi ñuy yóbbeel Themba Zwane yi fi South Africa ci match bu jàll, wala maamuuj bi du penalti dëgg ba Kylian Mbappe ya France di xam-xam ne Sadio Mane ya Senegal la dëddoon.

Teknolojie ya semi-automatique ci xoolat hors-jeu ya FIFA mi xam na yem ci mbir. Arbitres assistants yi di tonton sauti tère su jëkkëru ay bi nekk hors-jeu ci 10 cm wala liggéey ci kanam, fekke na ko abolissoon ci yem ci retard ci drapo ak di déggëlal nomburu revus ci buts yi ñuy soppiku yi di dëkk ci ndaw.

Soxor diffusion bi

Mbir bi mu gën di waxaan ci kàddu bi: ndey ni ñuy may jëf bi ngir katele yi ci match boo. Ci FIFA World Cup 2026, broadcasteryi di montre likambo benn walla ñaar yëp bi VAR di liggéey, te écran yi ofisie vidéo bi di monn kà arbitre bi dem ci écran bi ca bàkk bi. FIFA ak UEFA dañu tëkkëloon politigu bii ci toorn yi bu nit ku gën.

Ci Premier League, Sky Sports ak UEFA Champions League dañu analyseer mbir ci jikko yu bari, di yombal ko, di yëgël ko, di wax ak analistas ci yoon wi di nekk. Commentateurs yi am na live audio uta ci centre VAR bi te dañuy waroon yébbool katele yi ci ndaw wante wante. Libertée bii ya éditoriale di génne soxor yu bare lool — ak nguraw yu bare — xet bi ci réew mooy kanam di tëggëlal jëf bu maamuul bi jëm ak boo.

Organisateurs bi ci tournament bëggoon di yébbool spectacle bi wu set; boroom droit diffusion yi di tancoo transparence ak discussion. Résultat bi dafa am ni sisteme yu ñaar yu am taux yu jëm ak xam-xam di mel ni nekk ci addina yu ñaar ci katele bi nit ku xëy ci kër gi.